Jeff Koons: «Αφροδίτη» του Lespugue

Μεταξύ περίπου 42.000 και 20.000 έτη πριν από σήμερα, σε ολόκληρη την ευρασιατική ήπειρο – από την Ιβηρική χερσόνησο έως την κεντρική Ευρώπη και την κεντρική Ασία – άνθρωποι της Παλαιολιθικής εποχής δημιούργησαν μικρά γυναικεία ειδώλια από ελεφαντόδοντο, ασβεστόλιθο και πηλό. Τα αντικείμενα αυτά, γνωστά σήμερα ως παλαιολιθικές «Αφροδίτες», συγκαταλέγονται στα αρχαιότερα έργα γλυπτικής της ανθρωπότητας.

Εκτός από το αντίγραφο της «Αφροδίτης του Lespugue» από το Muséum Νational d’Histoire Νaturelle στο Παρίσι, η έκθεση παρουσιάζει άλλες εννέα παλαιολιθικές «Αφροδίτες», οι οποίες αποκαλύπτουν ένα κοινό μορφολογικό λεξιλόγιο που επαναλαμβάνεται σε μεγάλες γεωγραφικές αποστάσεις.

Για τις «Αφροδίτες» αυτές το Μουσείο συνεργάστηκε με τα εξής μουσεία: Moravské zemské museum (Moravian Museum), Μπρνο, Δημοκρατία της Τσεχίας, Musée d’Archéologie nationale, Saint-Germain-en-Laye, Γαλλία, Museo Archeologico Nazionale di Taranto MArTA, Ιταλία, Museo delle Civiltà, Ρώμη, Ιταλία, Muséum national d’histoire naturelle, Musée de l’Homme, Παρίσι, Γαλλία, Naturhistorisches Museum Wien, Βιέννη, Αυστρία.

Το ταξίδι αρχίζει με την «Αφροδίτη του Lespugue», που ανακαλύφθηκε στο σπήλαιο Rideaux στη νότια Γαλλία και είναι σκαλισμένη σε χαυλιόδοντα μαμούθ. Η διογκωμένη κοιλιακή χώρα, οι έντονοι γοφοί και το στήθος της αποτελούν χαρακτηριστικά στοιχεία μιας μορφής που δίνει έμφαση στη γονιμότητα και τη ζωτική δύναμη του σώματος. Ακολουθούν οι «Αφροδίτες του Grimaldi», που προέρχονται από τα σπήλαια Balzi Rossi κοντά στα γαλλοϊταλικά σύνορα και παρουσιάζουν μια διαφορετική, πιο επιμήκη απόδοση της γυναικείας μορφής.

Από την Ιταλία προέρχεται η «Αφροδίτη του Savignano», ένα γλυπτό από λίθο με έντονα αφαιρετική μορφή, ενώ από την κεντρική Ευρώπη η έκθεση περιλαμβάνει την «Αφροδίτη του Dolní Věstonice», ένα από τα αρχαιότερα γνωστά κεραμικά γλυπτά στην ιστορία της ανθρωπότητας. Η πορεία συνεχίζεται με την περίφημη «Αφροδίτη του Willendorf» από την Αυστρία, ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα έργα της παλαιολιθικής τέχνης, καθώς και με τις δύο «Αφροδίτες της Parabita» από τη νότια Ιταλία.

Παρά τις μεγάλες αποστάσεις που χωρίζουν τους τόπους εύρεσής τους, τα ειδώλια αυτά μοιράζονται κοινά χαρακτηριστικά: μικρό μέγεθος, έντονη έμφαση στα αναπαραγωγικά χαρακτηριστικά του σώματος και υψηλό βαθμό αφαίρεσης στην απόδοση του προσώπου και των άκρων.

Στην έκθεση, τα ειδώλια «Αφροδίτης» αντιπροσωπεύουν έναν από τους πρωιμότερους αισθητικούς κώδικες της ανθρωπότητας. Στο τέλος αυτού του ταξιδιού στον προϊστορικό κόσμο, εμφανίζεται το έργο του Jeff Koons. Η «Αφροδίτη» του Koons επανεξετάζει αυτή την προϊστορική εικαστική γλώσσα μέσα από ένα ριζικά διαφορετικό μέσο και πλαίσιο: τον βιομηχανικό, υπερ-υλικό κόσμο του 21ου αιώνα.

Μέσα από την ανακλώμενη επιφάνεια του Balloon Venus Lespugue (Orange), οι επισκέπτες καλούνται να εξερευνήσουν πώς η υλική μεταμόρφωση αλλάζει ή διατηρεί τη συμβολική σημασία, καθώς και πώς η σύγχρονη τέχνη μπορεί να μας επανασυνδέσει με τις αρχαίες πτυχές της ανθρώπινης ύπαρξης. Το Balloon Venus Lespugue (Orange) μεταφράζει τη μικρή παλαιολιθική μορφή σε μια μνημειακή γλυπτική παρουσία από ανακλαστικό ανοξείδωτο χάλυβα. Η γυαλισμένη επιφάνειά του αντανακλά τον χώρο και τον θεατή, μετατρέποντας την εμπειρία της θέασης σε ενεργό συμμετοχή.

Η έκθεση περιλαμβάνει επίσης πρωτότυπα σχέδια του Jeff Koons  για την παραγωγή του έργων της σειράς Balloon Venus Lespugue καθώς και ένα σύντομο video παραγωγής του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης όπου ο καλλιτέχνης μιλάει για  το έργο του.  Συνοδεύεται από επιστημονικό κατάλογο, με δοκίμια του Jeff Koons και καταξιωμένων ερευνητών για τις παλαιολιθικές «Αφροδίτες» και τη διαχρονική σημασία τους.

Ο Jeff Koons (γενν. 1955, York, Πενσυλβάνια), ένας από τους πιο αναγνωρίσιμους σύγχρονους καλλιτέχνες, είναι γνωστός για την πρόκληση των ορίων της τέχνης, καθώς μεταμορφώνει καθημερινές εικόνες και αντικείμενα σε έργα τέχνης που εμπλέκουν τον θεατή σε έναν διάλογο της σύγχρονης εποχής με το παρελθόν του.

Από την πρώτη του ατομική έκθεση το 1980, τα έργα του έχουν παρουσιαστεί σε μουσεία και πολιτιστικά ιδρύματα σε όλο τον κόσμο, μεταξύ των οποίων: The Museum of Modern Art (Νέα Υόρκη), Tate Gallery (Λονδίνο), The Whitney Museum of American Art (Νέα Υόρκη), Centre Pompidou (Παρίσι) και Guggenheim Bilbao (Μπιλμπάο).

Ο Jeff Koons είναι ευρέως γνωστός για τα εμβληματικά γλυπτά του Rabbit και Balloon Dog, καθώς και για τα μνημειακής κλίμακας έργα του με λουλούδια, Puppy και Split-Rocker. Χρησιμοποιώντας αντικείμενα της καθημερινής ζωής, το έργο του περιστρέφεται γύρω από θέματα όπως η αυτό-αποδοχή και η υπερβατικότητα.

Ο Jeff Koons ζει και εργάζεται στη Νέα Υόρκη.

Συλλογή Homem Sonnabend

Η Συλλογή Homem Sonnabend αποτελεί την ιδιωτική συλλογή των Antonio Homem Sonnabend και Phokion Potamianos Homem. Στη συλλογή εντάσσονται έργα της Αναγέννησης σε διάλογο με αντιπροσωπευτικά δείγματα από την τέχνη της Αφρικής και της Ωκεανίας, καθώς και των διακοσμητικών τεχνών των αρχών του 20ού αιώνα. Παράλληλα, αναδεικνύει σημαντικούς εκπροσώπους της μεταπολεμικής και σύγχρονης τέχνης, από την Pop Art έως την Arte Povera, καθώς και δημιουργίες των δεκαετιών 1980 και 1990.

Η συλλογή καλύπτει ποικίλα εκφραστικά μέσα, όπως φωτογραφία, γλυπτική και ζωγραφική, συγκεντρώνοντας έργα καλλιτεχνών όπως οι Andy Warhol, Cy Twombly, Roy Lichtenstein, Jasper Johns, Robert Rauschenberg, Claes Oldenburg, Michelangelo Pistoletto, Mario Schifano, Lucio Fontana, Jannis Kounellis, Bernd και Hilla Becher, Hiroshi Sugimoto και Jeff Koons, μεταξύ άλλων.

Cover Photo.
Ο Jeff Koons κατά το στάδιο κατασκευής του έργου Balloon Venus Lespugue (Orange), 2019
© Jeff Koons