Θεματικές ξεναγήσεις στις μόνιμες εκθέσεις

Η θεματική ξενάγηση Η ζωή στις Κυκλάδες 5000 χρόνια πριν παρουσιάζει τον Κυκλαδικό Πολιτισμό μέσα από ένα σύνολο αντικειμένων υψηλής αισθητικής και τεχνικής αρτιότητας, που χρονολογούνται κυρίως στην 3η χιλιετία π.Χ.

Κεντρική θέση κατέχουν τα μαρμάρινα ανθρωπόμορφα ειδώλια, κυρίως γυναικείες μορφές -άλλοτε σχηματοποιημένες, άλλοτε πιο φυσιοκρατικές ή με εξιδανικευμένες αναλογίες-, καθώς και περίτεχνα μαρμάρινα και πήλινα αγγεία καθημερινής και τελετουργικής χρήσης.

Χάλκινα εργαλεία και όπλα μαρτυρούν τη συστηματική αξιοποίηση των μετάλλων και τις σημαντικές αλλαγές στον τρόπο ζωής των νησιωτικών κοινωνιών κατά την Πρώιμη Εποχή του Χαλκού (3200-2000 π.Χ.).


Μέσα από τα δημιουργήματα του ίδιου του πολιτισμού αναδεικνύονται η κοινωνική οργάνωση, οι ασχολίες, το φυσικό περιβάλλον, οι τεχνικές γνώσεις, καθώς και οι πεποιθήσεις και οι λατρευτικές πρακτικές των κατοίκων των Κυκλάδων.

Η θεματική ξενάγηση Κρασί: Το δώρο του Θεού Διονύσου αναδεικνύει τον οίνο ως διαχρονικό σύμβολο πολιτισμού, άρρηκτα συνδεδεμένο με την απόλαυση, την κοινωνική συνοχή και το κύρος.

Οι απαρχές της αμπελουργίας ανάγονται στη Νεολιθική Εποχή (5η χιλιετία π.Χ.), ενώ από την Εποχή του Χαλκού η παρουσία πολυάριθμων συναφών αγγείων στο Αιγαίο, μαρτυρεί όχι μόνο τη συστηματική κατανάλωσή του, αλλά παρέχει πληροφορίες σχετικά με την παραγωγή, τη διακίνηση και την κοινωνική οργάνωση.

Κατά τους κλασικούς χρόνους, το συμπόσιο καθιερώθηκε ως θεσμός κοινωνικοποίησης, με κεντρικό ρόλο στη διαμόρφωση κοινωνικών σχέσεων και ιεραρχιών.

Παράλληλα, η παραγωγή και η διακίνηση του οίνου αποτέλεσαν μέσο οικονομικής ισχύος, ενώ η σύνδεσή του με θρησκευτικές πρακτικές και λατρείες κατέστησε το κρασί αναπόσπαστο στοιχείο των τελετουργιών, ως σταθερού συνοδοιπόρου της ανθρώπινης ζωής από την αρχαιότητα έως σήμερα.

Η Κέρος είναι σήμερα ένα άγονο και ακατοίκητο νησί ανάμεσα στην Αμοργό και τα Κουφονήσια. Κατά την 3η χιλιετία π.Χ. ωστόσο, υπήρξε ένα από τα σημαντικότερα κέντρα του Αιγαίου.  Ο «Θησαυρός της Κέρου» αναφέρεται σε ένα αινιγματικό σύνολο αντικειμένων του Πρωτοκυκλαδικού πολιτισμού, που περιλάμβανε τουλάχιστον 350 θραύσματα μαρμάρινων ειδωλίων, καθώς και λίγα μαρμάρινα και πήλινα αγγεία, λεπίδες οψιανού και μικροαντικείμενα της Πρωτοκυκλαδικής II περιόδου (2700-2400/2300 π.Χ.).

Μεγάλο μέρος του υλικού διακινήθηκε παράνομα στο εξωτερικό κατά τις δεκαετίες του 1950 και 1960, ωστόσο 81 θραύσματα έχουν επαναπατρισθεί και εκτίθενται σήμερα στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης. Η μελέτη τους σε συνδυασμό με τα ανασκαφικά δεδομένα, επιβεβαίωσε την προέλευσή τους από την Κέρο.


Η ανακάλυψη δεύτερου, ασύλητου αποθέτη ενίσχυσε την άποψη ότι πρόκειται για τελετουργικές, πρωτογενείς αποθέσεις και όχι για ταφικές πρακτικές. Σε συνδυασμό με τον μεγάλο οικισμό και τη μεταλλουργική δραστηριότητα στη γειτονική νησίδα Δασκαλιό, διαμορφώθηκε η ερμηνεία ότι ο Κάβος λειτουργούσε ως παν-κυκλαδικό ιερό, στο κέντρο ενός ευρύτερου δικτύου δραστηριοτήτων στο Αιγαίο της 3ης χιλιετίας.