Τα μυστικά της Κέρου

Κέρος, μια ακατοίκητη νησίδα των νοτιοανατολικών Κυκλάδων, ως αρχαιολογικός χώρος απέκτησε για πρώτη φορά ενδιαφέρον το 1884 όταν εντοπίστηκε εκεί ένας τάφος που περιείχε μαρμάρινα ειδώλια. Οι εκτεταμένες, έκτοτε, λαθρανασκαφές κατά τη δεκαετία του ’50 και ’60, στη θέση Κάβος, στο δυτικό τμήμα της Κέρου, είχαν ως επακόλουθο την παράνομη εξαγωγή από τον ελλαδικό χώρο μεγάλου αριθμού μαρμάρινων αντικειμένων.

Το 1963 έγινε η πρώτη ανασκαφική έρευνα στον Κάβο από τον Χρ. Ντούμα ενώ το 1966-67 επαναλήφθηκε η ανασκαφή από την Φ. Ζαφειροπούλου και τον Κ. Τσάκο. Το 1975 πραγματοποιήθηκε νέα περιοδεία στο νησί από την Δ. Χατζή-Βαλλιάνου η οποία συνέλλεξε νέα ευρήματα  (όστρακα και μαρμάρινα θραύσματα) από τη λεηλατημένη από αρχαιοκάπηλους ευρύτερη περιοχή του Κάβου.

Ήδη, από την εποχή αυτή κάποιοι ερευνητές απέδιδαν θρησκευτικό χαρακτήρα στην περιοχή του Κάβου και στο πλαίσιο αυτών των υποθέσεων ο C. Renfrew διατύπωσε εν συνεχεία την άποψη ότι πρόκειται για μεγάλο και ανοικτό παγκυκλαδικό ιερό της Πρωτοκυκλαδικής περιόδου (3η π.Χ. χιλιετία), στο οποίο λάμβαναν χώρα τελετουργίες με κατακερματισμούς αντικειμένων.

Το 1987 επαναλήφθηκαν οι αρχαιολογικές έρευνες στον Κάβο από τα Πανεπιστήμια Cambridge, Αθηνών και Ιωαννίνων, σε συνεργασία με την ΚΑ΄ Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων Κυκλάδων.

Τα τελευταία χρόνια επανήλθε στο προσκήνιο το θέμα της Κέρου και του «θησαυρού της Κέρου» με αφορμή την επανάληψη των ανασκαφικών ερευνών στο νησί από ελληνοβρετανική ομάδα αρχαιολόγων υπό τον καθηγητή Colin Renfrew. Ο Καθηγητής Lord Colin Renfrew είναι Διευθυντής του MacDonald Institute for Archaeological Research του Πανεπιστημίου Cambridge και ανασκαφέας της Κέρου εκ μέρους της Βρετανικής Αρχαιολογικής Σχολής Αθηνών.

Η Συλλογή του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης περιλαμβάνει ογδόντα ένα θραύσματα μαρμάρινων ειδωλίων, τα οποία προέρχονται από ένα σύνολο ευρημάτων που είναι ευρύτερα γνωστό με το συμβατικό όνομα «Θησαυρός της Κέρου». Πρόκειται για τριακόσια πενήντα (350) τουλάχιστον αντικείμενα, που κατά τα λεγόμενα προέρχονται από την Κέρο. Κατά την δεκαετία του ’50, τα αντικείμενα αυτά εξήχθησαν παρανόμως στο εξωτερικό και περιήλθαν σε διάφορα μουσεία και ιδιωτικές συλλογές ανά τον κόσμο, με γνωστότερη την Συλλογή H. και Μ.-L. Erlenmeyer.

Κατά τα έτη 1990-1992 εκποιήθηκε το σύνολο της Συλλογής Erlenmeyer από τον οίκο Sotheby’s στο Λονδίνο, το Μουσείο αγόρασε και απέκτησε  58 θραύσματα. Παράλληλα, η Εμπορική Τράπεζα αγόρασε 17 θραύσματα από τον Θησαυρό της Κέρου, τα οποία παρεχώρησε υπό μορφή διαρκούς παρακαταθήκης προς έκθεση στο Μουσείο. Ένα ακόμα θραύσμα ειδωλίου από το σύνολο αυτό αγοράστηκε από το Ίδρυμα Ν.Π. Γουλανδρή το 1991 στην Νέα Υόρκη.

To 2001 τέσσερα ακόμη θραύσματα, κατά πληροφορίες από τον «Θησαυρό της Κέρου», δωρήθηκαν από ανώνυμο συλλέκτη στο Ίδρυμα Κυκλαδικής Τέχνης (Cycladic Art Foundation) της Νέας Υόρκης και παραχωρήθηκαν στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης. Ένα ακόμα θραύσμα από τη Συλλογή Erlenmeyer αγοράστηκε κατά την δημοπρασία του οίκου Sotheby’s στην Νέα Υόρκη, τον Ιούνιο του 2003. Σταδιακά λοιπόν συγκεντρώθηκαν και στεγάζονται σήμερα στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης 81 θραύσματα του «θησαυρού της Κέρου», μιας ιδιαίτερης και πολύ σημαντικής ομάδας Κυκλαδικών αντικειμένων.

Το 2001 το Ίδρυμα Ν.Π. Γουλανδρή αποφάσισε να επιχορηγήσει τη δημοσίευση του «Θησαυρού της Κέρου» με βάση τα 81 αντικείμενα του Μουσείου αλλά και όσα ήταν εφικτό να εντοπισθούν αλλού, με σκοπό την πληρέστερη δυνατή ανασύσταση του συνόλου και την κατανόηση του σημαντικού ρόλου που φαίνεται να διαδραμάτισε το μικρό νησί της Κέρου κατά την 3η π.Χ. χιλιετία. Τη μελέτη και δημοσίευση του υλικού ανέλαβε η επιμελήτρια του Μουσείου Δρ. Πέγκυ Σωτηρακοπούλου.

Εισηγητής: Καθηγητής Λόρδος Colin Renfrew
Πρεσβύτερος Εταίρος, McDonald Institute for Archaeological Research, Πανεπιστημίο Cambridge.


Δευτέρα 17 Μαΐου 2010
Αρχαιολογική Εταιρεία Αθηνών.